Dathlu erthygl a gyhoeddwyd 50 mlynedd yn ôl ac a arweiniodd at greu Hafal

Ymddangosodd erthygl yn  The Times hanner can mlynedd yn ôl a newidiodd y sgwrs am iechyd meddwl – gan arwain at greu Hafal.

Ar y 9fed Mai 1970, cyhoeddodd The Times erthygl anhysbys gan John Pringle a ysgrifennodd am ei brofiad yn gofalu am ei fab a oedd wedi derbyn diagnosis o sgitsoffrenia, a’r ffyrdd yr oedd y diagnosis yn effeithio ar y teulu.

Cafodd yr erthygl effaith sylweddol: roedd gofalwyr ar draws y wlad wedi ysgrifennu llythyron yn rhannu eu profiadau eu hunain. Tyfodd cymuned o ofalwyr, ac yn 1972, roedd John Pringle wedi ffurfio elusen newydd, sef y National Schizophrenia Fellowship (NSF). Yn 2003, daeth yr NSF yng Nghymru yn Hafal – elusen annibynnol Gymreig.

Yn siarad am lythyr John Pringle yn dathlu 50 mlwydd oed, dywedodd Prif Weithredwr Hafal, Alun Thomas: “Roedd y llythyr yn drobwynt. Newidiodd y ffordd yr oeddem yn siarad am iechyd meddwl oherwydd daeth â’r gofalwyr ynghyd o bob rhan o’r Deyrnas Unedig a sylweddolasant yn syth: nid dim ond ni sydd yn cael trafferthion ond mae pobl eraill yno hefyd mewn sefyllfa debyg ac yn wynebu’r un problemau.

“O ganlyniad i eiriau John Pringle, daeth gofalwyr- a’r bobl y maent yn gofalu amdanynt – at ei gilydd a chael llais ar lefel genedlaethol ac ymgyrchu’n frwd am fwy na phum degawd am fargen decach. Mae’r gwaith hwn yn parhau heddiw. Yn y cyfnod anodd hwn, nid yw erioed wedi bod mor bwysig  i ymladd dros hawliau pobl ag afiechyd meddwl difrifol a’u teuluoedd a sicrhau bod eu hanghenion yn cael eu diwallu. A diolch i lythyr John Pringle, rydym yma, fel mudiad sydd yn cael ei arwain gan Aelodau, er mwyn gwneud hynny.”