BLOG JO: RHOWCH YR HAWL I NI DDERBYN TRINIAETH AMSEROL!

Yn fy mhlog diwethaf, roeddwn wedi siarad ynglŷn â sut y dylai’r sawl sydd yn cael ei effeithio gan y Ddeddf Iechyd Meddwl dderbyn bargen well gan y gyfraith.

Yn 2018, roedd Llywodraeth y DU wedi comisiynu Adolygiad annibynnol er mwyn ystyried sut y mae modd gwella’r Ddeddf Iechyd Meddwl. Roedd yr Adolygiad wedi cyhoeddi ei adroddiad ym mis Rhagfyr  ac mae’r Llywodraeth wedi ymrwymo i gyflwyno deddfwriaeth er mwyn gweithredu dau o argymhellion yr Adolygiad.

Ond nid wyf yn credu bod yr argymhellion yma yn mynd yn ddigon pell er mwyn rhoi hawliau cyfatebol i gleifion a gofalwyr.

Beth wyf yn golygu wrth hyn?

Pan mae pobl fel fi yn cael eu heffeithio gan y Ddeddf Iechyd Meddwl, rydym yn medru colli ein rhyddid. Rhaid i ni dderbyn triniaeth ac rydym yn medru cael ein gorfodi i aros yn yr ysbyty. Rydym yn medru gorfod symud yn bell o adref, a cholli ein tŷ, swyddi a ffrindiau.

Gan fod cynifer o’n hawliau a’n rhyddid yn medru cael eu heffeithio gan y Ddeddf, onid yw’n deg ein bod ni hefyd yn derbyn hawliau?

Dylai cleifion dderbyn dau fath o hawl: y rhai hynny sydd yn berthnasol cyn iddynt gael eu gorfodi i fynd i’r ysbyty, a’r rhai sydd yn berthnasol wedi iddynt fynd i’r ysbyty. Heddiw, rwyf am ddelio gyda’r cyntaf o’r rhain.

Rwyf wedi siarad gyda nifer o ddefnyddwyr gwasanaeth a gofalwyr ac rydym yn cytuno ein bod angen  yr hawl i dderbyn gofal a thriniaeth o ansawdd ar y cyfle cyntaf posib  Drwy sicrhau’r ymyrraeth gynharaf bosib pan fyddwch yn datblygu afiechyd meddwl difrifol, mae modd osgoi argyfwng, ac mae hyn yn aml yn golygu nad oes rhaid i’r person gael ei effeithio gan ddarpariaethau’r Ddeddf.

Er bod defnyddwyr gwasanaeth yng Nghymru yn meddu ar yr hawl i dderbyn cynllun gofal a thriniaeth, rwyf yn credu bod angen ehangu ar yr hawl hon i gynnwys yr hawl i dderbyn triniaeth go iawn o fewn amserlen sydd wedi ei phennu’n gyfreithiol. Gellir cyflwyno hawliau newydd i asesiadau a thriniaethau amserol  (gan gynnwys triniaethau seicolegol)  drwy gyfrwng gwasanaethau iechyd meddwl eilaidd (fel sydd yn digwydd ar hyn o bryd gyda’r cynllun gofal).

Dylem hefyd gyflwyno hawliau newydd sydd yn ymwneud yn benodol ynglŷn â phan mae person yn derbyn diagnosis o seicosis: mae’n ffaith fod ymateb cyflym pan ddaw symptomau seicotig i’r amlwg yn aml yn medru atal argyfwng yn y tymor byr ac arwain at ganlyniadau hirdymor gwell.

Pe bai cleifion yn meddu ar yr hawl i ymyrraeth gynnar, yna ni fyddai nifer ohonynt angen profi’r trawma a’r aflonyddwch o gael eu cadw yn yr ysbyty o dan y Ddeddf Iechyd Meddwl. Yn ogystal â’r manteision personol sylweddol, byddai’r gost o’u trin hefyd yn cael ei leihau gan na fyddai angen iddynt dderbyn triniaeth drudfawr yn yr ysbyty.

Eich barn

A ydych yn cytuno gyda’r hawl hon i dderbyn triniaeth gynnar? A oes yna hawliau eraill yr hoffech eu gweld yn cael eu cyflwyno?

Dros y misoedd nesaf, rwyf am glywed barn defnyddwyr gwasanaeth a gofalwyr ynglŷn â’r hawliau y maent am dderbyn. Os oes gennych unrhyw farn neu syniadau, yna e-bostiwch  josblog@hafal.org neu rydych yn medru ymateb i’r hyn yr wyf yn cyhoeddi ar dudalennau Facebook a Twitter Hafal.

Gyda’n gilydd, rydym yn medru brwydro dros Ddeddf Iechyd Meddwl  mwy teg sydd yn ffocysu ar yr anghenion defnyddwyr gwasanaeth a gofalwyr ac sydd yn gweithio o fewn cyd-destun unigryw Cymru.

Rwy’n disgwyl ymlaen at glywed wrthych!

 

Blog Jo