“Menywod ar draws Cymru yn cael eu siomi”

Diwrnod Iechyd Meddwl y Byd yn y Senedd yn rhoi’r cyfle i fenywod Cymru i gyflwyno eu pryderon iechyd meddwl i ACau

 

Bydd digwyddiad yn y Senedd ar Ddiwrnod Iechyd Meddwl y Byd – Hydref 10fed 2018 – yn arwain at adroddiad newydd ar iechyd meddwl menywod Cymru yn cael ei gyflwyno i Aelodau Cynulliad. Mae’r digwyddiad yn dynodi diwedd ymgyrch yr elusen iechyd meddwl Hafal #GweithreduNidGeiriau, gyda menywod ym mhob sir yng Nghymru yn trefnu digwyddiadau lleol.

Roedd miloedd o fenywod wedi cymryd rhan yn yr ymgyrch drwy gyfrwng y digwyddiadau yma, y 100 a mwy o wasanaethau sydd yn cael eu darparu gan Hafal a thrwy’r cyfryngau cymdeithasol. Roedd mwy na 250 o fenywod hefyd wedi cymryd rhan mewn arolwg er mwyn cadarnhau’r blaenoriaethau ar gyfer gwella iechyd meddwl menywod yng Nghymru.

Mae’r adborth o’r ymgyrch yn  cynnig darlun pryderus o iechyd meddwl menywod. Roedd 27% o’r sawl a ymatebodd yn dweud eu bod yn credu bod y gwasanaethau iechyd meddwl sy’n cael eu darparu yn wael; dywedodd 41% eu bod yn is na’r cyfartaledd a 26% yn dweud eu bod yn weddol.

Pan ofynnwyd beth oedd y problemau gyda’r gwasanaethu cyfredol, roedd yr ymatebion yn cynnwys y canlynol:

  • nid yw gwasanaethau yn derbyn digon o adnoddau
  • nid oes cymorth digonol i ferched a menywod ifanc
  • nid oes digon o wasanaethau amenedigol ac anhwylderau bwyta yng Nghymru
  • mae gormod o wrthiselyddion yn cael eu rhoi i gleifion
  • mae mynediad at therapïau seicolegol wedi ei gyfyngu
  • mae amseroedd aros ar gyfer gwasanaethau yn rhy hir
  • mae yna ddiffyg cymorth ar gyfer iechyd meddwl i ofalwyr
  • mae safon cynlluniau gofal a thriniaeth yn druenus
  • mae ysbytai yn awyrgylch safon isel ac nid yw cleifion benywaidd yn teimlo’n ddiogel
  • mae gormod o fenywod ag afiechyd meddwl yn y carchar.

Dywedodd Prif Swyddog Gweithredol Hafal, Nicola Thomas, sydd ar y panel sy’n arwain yr ymgyrch: “Mae’r adborth gan yr ymgyrch hon yn dangos fod menywod ar draws Cymru yn cael eu siomi pan ddaw hi at eu hiechyd meddwl.

“Iechyd meddwl a lles yw’r rheng-flaen i fenywod, yn rhan hanfodol o’r siawns sydd ganddynt i sicrhau cydraddoldeb, annibyniaeth a mwynau bywyd llawn. Yn ystod yr ymgyrch, roeddem wedi canfod nad yw nifer o fenywod yng Nghymru yn cael y cyfle hwn gan nad ydynt yn derbyn y cymorth sydd angen arnynt.

“Er y ddealltwriaeth unigol wych a’r dogfennau polisi uchelgeisiol gan Lywodraeth Cymru, rydym yn poeni fod y gwelliannau mewn gwasanaethau iechyd meddwl hyd yma yn seiliedig ar eiriau, nid gweithredoedd.

“Nid ydym yn credu fod disgwyliadau rhesymol – o ran annibyniaeth bersonol, sefydlogrwydd cyllidol, perthnasau cydradd a byw’n ddiogel a’n ddigon hawdd yn y gymuned  – yn rhywbeth y mae’r rhan fwyaf o fenywod yng Nghymru yn ei brofi.”

Dywedodd Cadeirydd Hafal, Elin Jones, sydd hefyd ar y panel yn arwain yr ymgyrch: “Mae’r ymgyrchoedd #MeToo a #TimesUp wedi dangos nad yw lleisiau menywod dal wedi eu clywed mewn nifer o sefyllfaoedd,  ac mae nifer o fenywod heddiw sydd mewn ysbytai meddwl  mewn trallod gan nad oes neb wedi eu clywed erioed. Mae menywod ag afiechyd meddwl yn aml yn cael eu cosbi am fod yn sâl yn unig.”

 

Mae adroddiad yr ymgyrch, a fydd yn cael ei gyflwyno i Aelodau Cynulliad mewn digwyddiad yn y Senedd, yn cynnig deg cam gweithredu er mwyn mynd i’r afael gyda’r rhai hynny sydd yn fwyaf bregus ac mewn risg, a menywod yn benodol.

 

Wedi ei noddi gan Jeremy Miles AC, bydd y digwyddiad yn dwyn ynghyd defnyddwyr gwasanaeth iechyd meddwl, gofalwyr, gweithwyr iechyd proffesiynol a’r holl wleidyddion er mwyn dysgu mwy am ein hymgyrch ar gyfer iechyd meddwl menywod.  Bydd y digwyddiad yn cynnwys nifer o siaradwyr a fydd yn siarad am eu profiadau eu hunain o afiechyd meddwl ac yn dathlu canmlwyddiant ers i fenywod dderbyn yr hawl i bleidleisio.