Cyfweliad: yr ymgyrchydd Laura Moulding yn trafod iechyd meddwl, cydraddoldeb rhywiol a’n ymgyrch #GweithreduNidGeiriau

Mae Laura Moulding yn fyfyriwr  21 mlwydd oed ym Mhrifysgol De Cymru ac yn hyrwyddwr Amser i Newid Cymru. Mae Laura wedi bod yn trafod ei phrofiadau o iselder gyda symptomau seicotig ar deledu a radio ac yn gobeithio rhoi diwedd ar y stigma a’r gwahaniaethu sydd yn ymwneud ag afiechyd meddwl. Rydym yn sgwrsio gyda Laura yma yn dilyn lansiad ymgyrch haf Hafal ar gyfer  2018, sef #GweithreduNidGeiriau, er mwyn clywed ei barn am gydraddoldeb rhywiol ac iechyd meddwl.  

Can mlynedd wedi ennill yr hawl i bleidleisio, a ydych chi yn credu eich bod wedi cyflawni cydraddoldeb rhywiol?

Ryw’n credu ein bod wedi sicrhau cydraddoldeb rhywiol mewn ambell faes, ond mae dal angen sicrhau newid pellach. Ac mae rhai dal yn credu y dylai ‘menywod aros adref yn y gegin’, a hynny er ein bod yn rhydd i wneud fel y mynnwn ac yn medru cyflawni’r hyn yr ydym yn ei ddymuno.

Beth yw’r prif faterion iechyd meddwl sydd yn wynebu menywod heddiw?
Mae dynion a menywod yn medru dioddef problemau iechyd meddwl. Fodd bynnag, rwyf wedi canfod mai menywod sydd fel arfer yn wynebu anhwylderau bwyta ac rwy’n credu fod hynny yn sgil y ffaith fod pobl yn aml yn ymosod ar bwysau menywod ac yn gwneud sylw ar yr hyn y maent yn bwyta. Her enfawr arall yw’r iselder y maent yn medru profi ar ôl rhoi genedigaeth.

Pam ydych yn credu fod angen ymgyrch #GweithreduNidGeiriau?

Rwy’n credu fod menywod yn wynebu heriau penodol na sydd wedi eu hystyried mewn ymgyrchoedd eraill. Mae pwyntiau penodol megis ‘hyrwyddo therapïau seicolegol a herio’r defnydd cyffredinol o driniaethau cyffuriau ar gyfer Gorbryder ac Iselder’ yn berthnasol i mi gan i mi gredu mai dyna’r therapïau oedd yn arwain at y canlyniadau positif o ran fy nhriniaeth i.  Rwy’n credu fod pob un ohonom yn medru  dod o hyd i broblem yr ydym wedi wynebu ar ryw bwynt yn ein bywydau ac yn teimlo cysur o wybod fod yna’r fath fudiad sydd yn diogelu ein buddiannau ar ein rhan.

Beth ydych am gyflawni fel rhan o’r ymgyrch hon?

Cydraddoldeb rhywiol gwell a thegwch i fenywod. Rwy’n credu fod menywod yn gorfod gwneud mwy o ymdrech er mwyn cael eu derbyn. Rwy’n gobeithio y bydd yr ymgyrch hon yn helpu menywod i gael llais cydradd ym mhob un mater.

Pa newidiadau yr hoffech weld yn y ffordd y mae menywod yn cael eu trin neu’u hystyried?

Hoffwn weld menywod yn cael eu trin yn well. Mae menywod yn cael eu hystyried fel y rhyw mwy gwanllyd – hoffwn weld mwy o ddealltwriaeth. Er nad oedd neb erioed wedi dweud wrthyf fy mod yn dioddef o anhwylder   bwyta; pan oeddwn wedi ceisio siarad gyda rhywun am fy mhatrymau bwyta a phroblemau, cefais fy wfftio’n llwyr; nid oedd neb wedi fy ngadael i orffen siarad.

At hyn, dywedwyd wrthyf na ddylem gael plant yn sgil fy nhrafferthion iechyd meddwl. Pam na ddylai menywod gael yr hawl i gael plant, a hynny yn sgil rhywbeth fel iselder?

Pa fenywod sydd wedi eich ysbrydoli a pham?

Mae yna lawer o fenywod sydd wedi fy ysbrydoli. Roedd Mam wedi magu ac wedi fy addysgu i a’m chwaer  adref tan i ni ddechrau yn y coleg. Mae’n wynebu ei phroblemau iechyd meddwl ei hun ond yn parhau i wenu’n barhaus ac yno i’m helpu os oes angen. Hi oedd y person cyntaf i mi rannu fy mhroblemau iechyd meddwl â hi ac mae wedi bod yno am y rhan fwyaf, os nad yr holl apwyntiadau iechyd meddwl. Mae hefyd wedi treulio sawl blwyddyn fel fy ngofalwr swyddogol.

Mae fy chwaer yn ysbrydoliaeth arall. Mae trafferthion iechyd ganddi ond mae dal yn llwyddo i gyflawni unrhyw beth  y mae’n benderfynol ei wneud. Wedi iddi gael ei haddysgu adref ac yna mynd i’r coleg i’r chweched dosbarth ac i brifysgol (gan ennill gradd dosbarth cyntaf), mae wedi cael cyfnodau anodd ond mae wedi llwyddo i oroesi. Mae wedi bod yn berson cryf ers y cychwn cyntaf ac wedi bod yn ysbrydoliaeth a’n esiampl i mi. Mae’n rhoi cymaint o gefnogaeth i mi ac mae ganddi ffydd yn yr hyn yr wyf yn ei wneud ac rwyf yn falch ohoni.

Rwyf wedi fy ysbrydoli hefyd gan fy hoff awdures Cathy Cassidy. Ers yn saith mlwydd oed, rwyf wedi darllen ei llyfrau  ac wedi ei hedmygu. Rwyf yn ffodus iawn fy mod wedi llwyddo i ddanfon neges ati. Mae hefyd yn anhygoel o ran ceisio gwneud gwahaniaeth i fywydau pobl. Er enghraifft, roedd wedi helpu arwain protest er mwyn cadw llyfrgelloedd ar agor ac wedi ysgrifennu llyfr yn ddiweddar am  ffoadur ifanc. Mae’n berson cryf sydd yn medru gwneud unrhyw beth – rwyf yn ei hedmygu gymaint.

Bydd yr ymgyrch #GNG yn cael ei chynnal rhwng Gorffennaf a Medi 2018 ac yn cynnwys 22 digwyddiad ym mhob un sir yng Nghymru. Dilynwch ein hymgyrch ar ein tudalennau Facebook Twitter neu ewch i: http://www.hafal.org/deedsnotwords/